VURGU

Konuşma veya okuma sırasında bir hece ya da sözcük üzerine ötekilerden daha farklı olarak yapılan baskıdır.

Türkçede vurgunun “sözcük vurgusu, cümle vurgusu, dize vurgusu” gibi çeşitleri vardır.

ÖSS’de cümle vurgusu ile ilgili sorular sorulmaktadır.

CÜMLE VURGUSU

Türkçede cümlenin temel öğesi, yani en önemli öğesi yük­lemdir. Yüklemden sonra en önemli öğe hangisi ise o öğe cümlede vurgu ile belirtilir. Vurgulu söylenmek istenen öğe yükleme yaklaştırılır. Vurgu, yüklemden önceki öğede bulunur demek yanlış olmaz.

Bu kitabı bana, doğum günümde annem almıştı.

(Özne vurgulanmıştır.)

Bu kitabı, annem, bana doğum günümde almıştı.

(Zarf tümleci vurgulanmıştır.)

Bu kitabı, doğum günümde annem, bana almıştı.

(Dolaylı tümleç vurgulanmıştır.)

Annem, bana doğum günümde bu kitabı almıştı.

(Nesne vurgulanmıştır.)

ÖRNEK SORU:

Cümlede önemsenen öğeyi vurgulamanın bir yolu da onu yükleme yaklaştırmaktır.

Bu açıklamaya göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç vurgulanmaktadır?

A) Beni en çok onlar ilgilendirmişti.

B) O sonsuz maviliği yeniden gördüm.

C) En güzel yıllarım köyde geçti.

D) Binlerce kuş birden havalandı.

E) Ertesi gün tekrar geleceğini biliyordum.

(1991/ÖSS)

Soru eki “mı, mi” ile oluşturulan soru cümlelerinde vurgu soru ekinin bağlı olduğu, soru ekinden önce gelen sözcük­te / öğededir.

Dün, Burcu mu sizi buraya çağırdı?

Soru eki “Burcu”dan sonra gelmiştir; bu sözcük, yani özne vurgulanmıştır.

Dün, sizi Burcu, buraya mı çağırdı? (Dolaylı tümleç vur­gulanmıştır.)

Dün Burcu sizi mi buraya çağırdı? (Nesne vurgulan­mıştır.)

Dün mü Burcu sizi buraya çağırdı? (Zarf tümleci vur­gulanmıştır.)

Eğer soru eki yüklemden sonra gelirse, yüklem vurgulan­mış olur:

Dün Burcu, sizi buraya çağırdı mı?

Soru sözcükleri ile kurulan soru cümlelerinde vurgu, cüm­lede soru anlamını sağlayan sözcüktedir.

Sen, Burak’ı okulda ne zaman gördün?

(Zarf tümleci vurgulanmıştır.)

Sen, dün Burak’ı nerede gördün? (Dolaylı tümleç vurgu­lanmıştır.)

Sen, dün kimi okulda gördün? (Nesne vurgulanmıştır.)

Kim, dün Burak’ı okulda görmüş? (Özne vurgulanmıştır.)

“de, da” bağlacı cümlede vurguyu kendinden önceki sözcüğe taşır.

Bu şiiri dün bize Beril de okudu.

Dün Beril, bize bu şiiri de okudu.

Dün Beril, bize de bu şiiri okudu.

Beril, bize bu şiiri dün de okudu.

Öznenin vurgulanması gerektiğinde, özneden sonra virgül konarak da özne vurgulanabilir.

Sait Faik, Türk hikâyeciliğine yeni bir bakış açısı kazan­dırdı.

Bu adam, buradaki her işi planlıyor.

Incoming search terms:

• cümlede vurgu test
• cümlede vurgu ile ilgili sorular
• vurgu test (cevapları)