Metinlerin Sınıflandırılması

Herhangi bir yazıyı, anlatımından biçimine, anlamından noktasına-virgülüne kadar her yönden oluşturan unsurların tamamına metin denir.
İnsanları etkileme amacıyla estetik bir sanat gayesi güdülerek yazılan yazılara da edebi metin denir.
Tarih içerisinde bilimlerin ve edebiyatın gelişmesi sonucunda farklı metin türleri ortaya çıkmıştır. Bu metinlerin birbirleriyle karışmaması amacıyla zaman içinde metinleri sınıflandırılma durumu ortaya çıkmıştır. Metinler bunun üzerine amaçları, yazılış şekilleri, şekli, işlevi gibi özellikleri dikkate alınarak sınıflandırılmıştır.

Bundan hareketle metinler SANATSAL ve ÖĞRETİCİ metinler olarak üzere ikiye ayrılmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÖĞRETİCİ METİNLERİN ÖZELLİKLERİ
Genellikle dil göndergesel işlevde kullanılır.
Anlatım kısa ve kesin ifadelerle aktarılır.
Mecazlı söyleyişler, söz sanatları ve soyut kavramlara pek yer verilmez.
Uzun cümleler pek kullanılmaz.
Açıklamak, bilgi vermek ve en önemlisi öğretme gayesiyle yazılır.
Tarihi olaylar, günlük hayatlar veya bilimsel gerçekler daha çok işlenir.
Hayaller, ve hayal gücünün yerini gerçekler alır.

SANATSAL METİNLERİN ÖZELLİKLERİ
Sanatsal zevk ve estetik duygular için yazılır.
Üslup ve anlatıma önem verilir.
Hayaller ve gerçeklerin karışmasından elde edilir.
Mecazlı ve yan anlam değeri olan sözcükler sık kullanılır.
Sanatsal metinler kurmacadır.
Anlatmaya ve göstermeye bağlı olmak üzere ikiye ayrılır.
Ucu açıktır. Yani her okuyan kendine göre anlamlar çıkarabilir.

Anlatmaya Bağlı Metinlerin Özellikleri
Olmuş ya da olması muhtemel olayların bir anlatıcı tarafından tasarlanıp dönüştürülmesiyle oluşan metinlerdir
Olay örgüsü en önemli unsurdur.
Anlatmaya bağlı metinlerde . İlahi bakış açısı, kahraman bakış açısı, gözlemci bakış açısı olmak üzere üç bakış açısı ve anlatıcı vardır.
Yapı; olay örg üsü, kişiler, zaman, mekan gibi unsurlardan meydana gelir.

Göstermeye Bağlı Metinlerin Özellikleri
Göstermeye bağlı anlatımlarda olay sergilenerek gösterilir, yani anlatılmak istenen husus meydanda ya da sahnede canlandırılır.
Gösterimlerin yazıldığı metinler göstermeye bağlı metinler olarak nitelendirilir.
Genel olarak dramatik metinler ve tiyatro olarak adlandırabileceğimiz bu tarz metinlerde, kurmaca olay ve olay örgüsünü, bir sahne düzeninde topluluk önünde canlandırmak esastır.

Bu konuyla ilgili yazılılarda en sık sorulan soru:  ”Öğretici metinler ile sanatsal metinlerin farklarını yazınız.”

Başka bir soru ise yukarıdaki şemadaki bilgilerden hareketle mesela kişisel hayatı konu edinen metin türlerini yazınız ya da  gazete çevresinde oluşan metinleri yazınız gibi.

Bazı sorularda ise şema verilip bazı kısımları boş bırakılarak doldurulması istenir.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir