Contact
Subscribe
Ekim 12, 2009 
a) Hatıra (Anı)
* Yaşanmış olayların kaleme alındığı yazı türüne anı (hatıra) denir.
* Anılar, insan belleğinde kalan olayların yorum katılarak aktarılmasıdır.
* Tarihi olaylara ışık tutması bakımından anılar belge niteliği taşır.
* Batıda 18. yy’dan sonra önem kazanan anılar pek çok sanatçı ve devlet adamı tarafından kaleme alınmıştır.
* Türk edebiyatında Köktürk Kitabeleri, Babürnâme, Şecere-i Türk gibi eserler anı türünün ilk örnekleri sayılır.
* Türk edebiyatında özellikle Tanzimat ve sonrasından günümüze kadar pek çok sanatçı ve devlet adamı anılarını kaleme almıştır.
b) Gezi Yazısı (Seyahatname)
* Bir kişinin gezip gördüğü yerlerin özelliklerini anlattığı yazılara gezi yazısı denir.
* Gezen kişiye seyyah denir.
* Gezilen yerin coğrafi, mimari, kültürel, tarihi özellikleri hakkında bilgi verilir. Gezi yazıları tarih, coğrafya, sosyoloji, edebiyat bilimine katkıda bulunur. Çeşitli nedenlerden dolayı değişik yerlere giden kişiler o yerle ilgili izlenimlerini aktarabilirler.
* Dünya edebiyatında Marka Polo ve İbn-i Batuta’nın gezi yazıları meşhurdur. Türk edebiyatında Şeydi Ali Reis, Evliya Çelebi, Keçecizade İzzet Molla gibi sanatçılar gezi türünde eser vermişlerdir.
c) Biyografi (Yaşam Öyküsü)
* Sanatta, bilimde, siyasette, sporda ve diğer alanlarda ün yapmış kişilerin hayatlarının kaleme alındığı yazı türüne biyografi denir. Biyografilerde kronolojik sıra izlenir. Dil açık ve anlaşılır olmalıdır.
* Genelde nesnel ifadeler yer alır; fakat öznel ifadelere de yer verilir. Divan edebiyatında tezkilereler biyografi niteliği taşır. Ünlü kişilerin hayat hikâyelerinin roman şeklinde yazılmasına biyografik roman denir.
* Kişinin hayatını ayrıntılı bir biçimde ve bilimsel çerçevede inceleyen eserlere monografi denir.
* Herhangi bir alanda ün yapmış kişinin kendi yaşam öyküsünü anlattığı yazı türüne otobiyografi denir.
d) Mektup
* Haber vermek, bilgi aktarmak, soru sormak, duyguları dile getirmek amacıyla yazılan ve posta yoluyla gönderilen yazılı metinlere mektup denir.
* Mektup türünün geçmişi çok eskilere dayanır. Sanatçıların ve devlet kademesinde görev alan kişilerin mektupları belge niteliği taşıyabilir.
* İnsanların, tanıdıklarıyla duygu ve düşüncelerini paylaşmak amacıyla yazmış oldukları mektuplar “özel mektup” niteliği taşır.
* Sanatçıların, edebi bir üslupla ve sanat içerikli yazmış oldukları mektuplar edebi mektup niteliği taşır.
* Ticari kurumların birbirleriyle ve kişilerle yazıştıkları mektuplara “iş mektubu” denir.
* Bir dileğin, durumun belirtildiği resmi mektuplara dilekçe denir.
e) Günlük (Günce)
* Gün içerisinde kayda değer görülen olayların, gözlemlerin kaleme alındığı yazı çeşidine günlük denir.
* Açık, anlaşılır bir dille ve samimi bir üslupla yazılır. Öznel ifadeler ağırlıktadır.
* Günlüklerde bazen olay, bazen de duygu ve izlenim ağırlıkta olur.
* Günlük türünün asıl gelişimi 20. yy da olmuştur. Modem anlamda günlük Türk edebiyatına Tanzimat’la birlikte girmiştir.
* Türk edebiyatında Nurullah Ataç ve Salah Birsel günlük türünde eser veren önemli sanatçılardandır.
Örnek Soru:
Aşağıdaki yazınsal türlerden hangisi yazılış amacı bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Öykü
B) Biyografi
C) Makale
D) Fıkra
E) Gezi yazısı
Cevap: A
Uygulama:
Aşağıdaki ifadeler doğru ise D yanlış ise Y yazınız.
* Özel mektuplarda samimi bir üslup, açık bir dil kullanılır. ( )
* Anılar, günü gününe yaşanılan olayların kaleme alındığı bir türdür. ( )
* Fıkra yazılarında yazar düşüncesini ispat etmek zorundadır. ( )
* Günlükler anılara göre daha özneldir. ( )
* Karşısında bir kişiyle sohbet eder tarzda kaleme alınan yazılara deneme denir. ( )
İlgili konular
No Comments 