Fabl
Edebi Bilgiler / Kasım 4, 2017

Kahramanları insanlar gibi konuşan, düşünen hayvanlardır. Fabllar, her ne kadar hayvanlar arasında geçse de insanlara mesaj verme amacıyla yazılmış kısa yazılardır. İnsanlara ahlaki öğüt vermek çok önemlidir. Teşhis (Kişileştirme), İntak(konuşturma) sanatları sıkça kullanılır. Hem şiir hem de düz yazı şeklinde olabilir. Fabllar didaktiktir. Bilinen ilk fabl yazarı Hintli yazar Beydaba’dır. Beydaba’nın Kelile ve Dimne (iyi ve kötü iki çakalın hikayesi) isimli eseri  ilk fabl kitabıdır. Kitap 14 bölümden oluşmaktadır. Dünya edebiyatında fabl deyince akla gelen ilk isim Fransız yazar La Fontaine’dir. Basit ve sade bir anlatıma sahiptir. Doğu kültüründen etkilendiği düşünülmektedir. Fabllarında genellikle kötüyü gösterirken iyinin nasıl olacağını anlatmaya çalışmıştır. M.Ö. 300’lü yıllarda fablları derlenerek yazıya geçirilen önemli fabl yazarı da Eski Yunan Medeniyetinde yaşamış olan Ezop’tur. Türk Edebiyatında Fablın ilk örneği Şeyhi’nin yazdığı “Harname”dir. Batılı anlamda ilk örnekleri Şinasi vermiştir. Ahmet Mithat, Kıssadan Hisse adlı eserini ahlakî gaye güderek yazmıştır. Bu eserde yazar, Ezop’tan, La Fontaine’den yapmış olduğu çevirilere ve kendi yazmış olduğu fabllara yer vermiştir. Recaizade Mahmut Ekrem, La Fontaine’den Horoz ile Tilki, Kurbağa ile Öküz, Karga ile Tilki, Meşe ile Saz, Ağustos Böceği ile Karınca gibi birçok çeviriler yaparak bu alanda Türk Edebiyatına katkıda bulunuştur. Ali Ulvi Elöve “Çocuklarımıza Neşideler” adlı şiir kitabında La Fontaine, Victor Hugo,…

Olay Çevresinde Gelişen Edebi Metinler
Edebi Bilgiler , LYS / Mart 27, 2017

 Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler       ROMAN Roman, olmuş ya da olabilir nitelikteki olayları ve konuları ele alan edebî türlere denir. En önemli özelliği, uzunluğudur. Romanlarda, toplumsal olaylar ve ilişkiler gerçeklere uygun bir tarzda ele alınır. Cervantes’in Don Kişot adlı eseri dünya edebiyatında yazılan ilk romandır. İlk çeviri romanımız, Yusuf Kamil Paşa’nın 1859’da Fenelon’dan çevirdiği Telemaque ( Telemak) adlı romandır. İlk yerli roman, Şemsettin Sami’nin “Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat” adlı eseridir. İlk edebi romanımız Namık Kemal’in “İntibah” adlı eseridir. İlk gerçekçi (realist) roman Recaizade Mahmut Ekrem’in “Araba Sevdası”dır. Batılı anlamda ilk edebi, kusursuz ve realist romanlar, Halit Ziya Uşaklıgil’in “Mai ve Siyah” ve “Aşk-ı Memnu” adlı romanlarıdır. İlk psikolojik roman, Mehmet Rauf’un “Eylül” adlı romanıdır. En başarılı psikolojik romanımız,Peyami Safa’nın “9.Hariciye Koğuşu”dur. İlk Tezli Roman Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun “Yaban” adlı eseridir. İlk köy romanı, Nabizade Nazım’ın “Karabibik” romanıdır. İlk tarihi roman Namık Kemal’in “Cezmi” romanıdır.   ÖYKÜ   Öykü(Hikaye) Yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olayların okuyucuya haz verecek şekilde anlatıldığı kısa edebî yazılara denir. Olayın hikayesinin kurucusu Fransız Guy de Maupassant’tır. Bizim edebiyatımızda da olay hikayesinin en büyük temsilcisi Ömer Seyfettin’dir. Durum hikayesinin dünya edebiyatındaki kurucusu Anton Çehov’dur. Bizim edebiyatımızda durum hikayesinin en önemli yazarları şunlardır; Sait Faik Abasıyanık, Memduh Şevket Esendal… Hikaye (öykü) türünün dünya edebiyatındaki ilk örneklerini İtalyan yazar Boccacio’ “Decameron”öyküleri ile vermiştir. Dede Korkut Hikayeleri desten geleneğinden halk öykücülüğüne geçişin ilk izlerini taşır. MASAL Masal genellikle halkın yarattığı, ağızdan ağıza,…