Metinlerin Sınıflandırılması

Herhangi bir yazıyı, anlatımından biçimine, anlamından noktasına-virgülüne kadar her yönden oluşturan unsurların tamamına metin denir. İnsanları etkileme amacıyla estetik bir sanat gayesi güdülerek yazılan yazılara da edebi metin denir. Tarih içerisinde bilimlerin ve edebiyatın gelişmesi sonucunda farklı metin türleri ortaya çıkmıştır. Bu metinlerin birbirleriyle karışmaması amacıyla zaman içinde metinleri sınıflandırılma durumu ortaya çıkmıştır. Metinler bunun üzerine amaçları, yazılış şekilleri, şekli, işlevi gibi özellikleri dikkate alınarak sınıflandırılmıştır. Bundan hareketle metinler SANATSAL ve ÖĞRETİCİ metinler olarak üzere ikiye ayrılmıştır.                       ÖĞRETİCİ METİNLERİN ÖZELLİKLERİ Genellikle dil göndergesel işlevde kullanılır. Anlatım kısa ve kesin ifadelerle aktarılır. Mecazlı söyleyişler, söz sanatları ve soyut kavramlara pek yer verilmez. Uzun cümleler pek kullanılmaz. Açıklamak, bilgi vermek ve en önemlisi öğretme gayesiyle yazılır. Tarihi olaylar, günlük hayatlar veya bilimsel gerçekler daha çok işlenir. Hayaller, ve hayal gücünün yerini gerçekler alır. SANATSAL METİNLERİN ÖZELLİKLERİ Sanatsal zevk ve estetik duygular için yazılır. Üslup ve anlatıma önem verilir. Hayaller ve gerçeklerin karışmasından elde edilir. Mecazlı ve yan anlam değeri olan sözcükler sık kullanılır. Sanatsal metinler kurmacadır. Anlatmaya ve göstermeye bağlı olmak üzere ikiye ayrılır. Ucu açıktır. Yani her okuyan kendine göre anlamlar çıkarabilir. Anlatmaya Bağlı Metinlerin Özellikleri Olmuş ya da olması…

Öğretici Metinler
Edebi Bilgiler , LYS / Mart 31, 2017

GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİN TÜRLERİ 1. MAKALE Belli konularda bir gerçeği ortaya koymak, bir düşünceyi savunmak, okuyucuya bilgi vermek için yazılan gazete ve dergi yazılarına denir Makalede yazar, düşüncelerini okuyucuya kabul ettirmeyi amaçladığından nesnel bir anlatıma başvurur. Makalede öne sürülen yargılar kanıtlanabilir verilerle güçlendirilir; tanımlama, örnekleme, tanık gösterme, karşılaştırma gibi düşünceyi geliştirme yolları kullanılır.  Düşünceye dayalı bir metin türü yalın ve duru bir anlatım kullanılır; sanatlı ve soyut ifadelerden uzak durulur. Belgelerden yararlanılabilir.  Makaleler; sanat, edebiyat, siyaset, bilim ve insanla ilgili her konuda yazılabilir. Makale, alanında belli bir bilgi birikimine sahip kişilerce araştırma ve incelemeye bağlı olarak yazılır. Edebiyatımızdaki başlıca makale yazarları şunlardır: Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Ali Suavi, Şemsettin Sami, Hüseyin Cahit Yalçın, Ziya Gökalp, Fuat Köprülü, Süleyman Nazif, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Falih Rıfkı Atay, Ahmet Hamdi Tanpınar.. 2. DENEME Yazarın belli bir konuda kişisel düşüncelerini veya duygularını kanıtlama gereği duymadan yazdığı yazılardır. Her konuda yazılabilir. Denemede ‘ben’  dili vardır. Bana göre ,bence gibi ifadeler sıkça kullanılır. Konular derinlemesine değil yüzeysel olarak anlatılır. Denemenin kurucusu Fransız Yazar Montaigne’dir. İngiliz Bacon da önemli bir denemecidir. Bizde Cumhuriyet döneminde ortaya çıkmaya başlamıştır. Nurullah Ataç en önemli denemecimizdir.  Ahmet Haşim, Ahmet Hamdi Tanpınar, Suut Kemal…